Τουμπόραμα: Διαστάσεις, Τιμές & Σωστή Επιλογή ανά Εφαρμογή

Τι Είναι το Τουμπόραμα (PEX)

Το τουμπόραμα είναι η ελληνική λαϊκή ονομασία των σωλήνων PEX (Cross-linked Polyethylene / Διασυνδεδεμένο Πολυαιθυλένιο). Πρόκειται για ευλύγιστους πλαστικούς σωλήνες που χρησιμοποιούνται σε εγκαταστάσεις ύδρευσης ζεστού-κρύου νερού και ενδοδαπέδιας θέρμανσης.

Η ονομασία "τουμπόραμα" προέρχεται από το ότι οι σωλήνες διατίθενται σε ρολά (τούμπες) 50-200 μέτρων, αντί για ίσια κομμάτια όπως οι μεταλλικοί σωλήνες. Αυτό επιτρέπει τη δημιουργία μεγάλων αδιάρρηκτων τμημάτων χωρίς ενδιάμεσες συνδέσεις.

Τεχνικά Χαρακτηριστικά

• Υλικό: Cross-linked Polyethylene (XLPE)
• Πρότυπα: DIN 16892/16893, EN ISO 15875
• Κλάσεις πίεσης: PN6, PN10 (ενδοδαπέδια), PN12.5 (ύδρευση κρύου), PN16 (ζεστό νερό)
• Θερμοκρασίες λειτουργίας: -40°C έως +95°C
• Διάρκεια ζωής: 50+ χρόνια στους 70°C
• Ελαστικότητα: Επιστρέφει στο αρχικό σχήμα μετά από κάμψη
• Χρώματα: Λευκό (universal), Κόκκινο (ζεστό), Μπλε (κρύο), Κίτρινο (αέριο-σπάνιο)

Διαστάσεις Τουμπόραμα

Οι σωλήνες PEX διατίθενται σε τυποποιημένες διαστάσεις με μέτρηση της εξωτερικής διαμέτρου και του πάχους τοιχώματος. Η εσωτερική διάμετρος υπολογίζεται αφαιρώντας 2× το πάχος τοιχώματος.

Τυποποιημένες Διαστάσεις (DIN 16892)

Επιλογή Διαμέτρου ανά Εφαρμογή

Ενδοδαπέδια Θέρμανση

• Φ12 ή Φ14: Μικρά δωμάτια (<12m²), στενά βήματα (10cm)
• Φ16: Τυπική επιλογή για οικίες (βήμα 15-20cm)
• Φ20: Μεγάλοι χώροι, βιομηχανικά δάπεδα

Ύδρευση Κρύου Νερού

• Φ16: Κλάδοι σε είδη υγιεινής (νιπτήρας, λεκάνη)
• Φ20: Ντουζιέρα, μπανιέρα, κουζίνα
• Φ25: Κύρια παροχή διαμερίσματος
• Φ32: Κολόνα πολυκατοικίας

Ύδρευση Ζεστού Νερού (από Θερμοσίφωνα/Μπόιλερ)

• Φ16×2.2 PN16: Κλάδοι σε μπάνιο/κουζίνα
• Φ20×2.8 PN16: Κύρια παροχή ζεστού
• Φ25×3.5 PN16: Ανακυκλοφορία ζεστού (recirculation)

Τιμές Τουμπόραμα ανά Μέτρο

Οι τιμές εξαρτώνται από τη διάμετρο, τον τύπο PEX (A, B, C), το χρώμα και την ποσότητα αγοράς.

Ενδεικτικός Τιμοκατάλογος (Ιανουάριος 2026)

Οι τιμές αφορούν καθαρό PEX-B χωρίς αλουμίνιο. Το EVOH είναι επένδυση αντιδιάχυσης οξυγόνου για ενδοδαπέδια. Πολυστρωματική (PEX-Al-PEX) κοστίζει 50-80% περισσότερο.

Παράγοντες που Επηρεάζουν την Τιμή

• Τύπος PEX: PEX-A κοστίζει 30-50% παραπάνω από PEX-B
• Επένδυση EVOH: +20-30% για αντιδιάχυση οξυγόνου (υποχρεωτική για ενδοδαπέδια)
• Χρώμα: Κόκκινο/μπλε +10-15% από λευκό
• Μήκος ρολού: Ρολά 100-200μ έχουν έκπτωση 15-25%
• Προέλευση: Ευρωπαϊκό (Γερμανία, Ιταλία) +20-40% από τουρκικό/κινέζικο

Τύποι Τουμπόραμα (PEX-A, PEX-B, PEX-C)

Υπάρχουν τρεις μέθοδοι παραγωγής διασυνδεδεμένου πολυαιθυλενίου, που δίνουν διαφορετικά χαρακτηριστικά:

PEX-A (Μέθοδος Peroxide)

• Διασύνδεση: 70-90% (η υψηλότερη)
• Ελαστικότητα: Εξαιρετική, ανακάμπτει από διπλώσεις
• Ανθεκτικότητα: Η καλύτερη σε παγετό και κρούσεις
• Τιμή: Η ακριβότερη (+30-50% από PEX-B)
• Χρήση: Επαγγελματικές εγκαταστάσεις, ενδοδαπέδια premium

PEX-B (Μέθοδος Silane)

• Διασύνδεση: 65-75%
• Ελαστικότητα: Πολύ καλή
• Ανθεκτικότητα: Καλή για οικιακή χρήση
• Τιμή: Μέτρια (η πιο συνηθισμένη επιλογή)
• Χρήση: 90% οικιακών εγκαταστάσεων στην Ελλάδα

PEX-C (Μέθοδος Irradiation)

• Διασύνδεση: 60-70%
• Ελαστικότητα: Καλή
• Ανθεκτικότητα: Ικανοποιητική
• Τιμή: Η χαμηλότερη
• Χρήση: Οικονομικές εγκαταστάσεις (σπάνιο στην Ελλάδα)

Τύποι Σύνδεσης Τουμπόραμα

Υπάρχουν διάφορα συστήματα σύνδεσης εξαρτημάτων με PEX σωλήνες:

1. Press-Fit (Πρεσσαριστά)

Ορειχάλκινα εξαρτήματα που πρεσσάρονται με ειδική τσιμπίδα. Δημιουργούν μόνιμη σύνδεση χωρίς ανάγκη ελέγχου. Χρησιμοποιείται σε πολυστρωματική και PEX.

2. Crimp (Κλιπ με Δακτύλιο)

Χαλκοδακτύλιος που πιέζεται με ειδικό εργαλείο (crimping tool). Οικονομική λύση, απαιτεί έλεγχο σύσφιξης.

3. Clamp (Ανοξείδωτο Κλιπ)

Ανοξείδωτος δακτύλιος που σφίγγει με ειδικό εργαλείο. Πιο αξιόπιστο από crimp, επιτρέπει οπτικό έλεγχο.

4. Expansion (Επέκταση)

Μόνο για PEX-A. Η σωλήνα διαστέλλεται με ειδικό εργαλείο, εισάγεται το εξάρτημα και η σωλήνα επιστρέφει σφιχτά γύρω του. Η πιο αξιόπιστη μέθοδος.

5. Push-Fit (Ταχυσύνδεσμοι)

Σπρώχνεις τη σωλήνα μέσα χωρίς εργαλεία. Ιδανικό για μικρές επισκευές, αλλά ακριβό για μεγάλες εγκαταστάσεις.

Εφαρμογές Τουμπόραμα

Ενδοδαπέδια Θέρμανση

Η κύρια εφαρμογή του τουμπόραμα. Χρησιμοποιείται Φ16×2.0 ή Φ17×2.0 με επένδυση EVOH. Τα πλεονεκτήματα: ευελιξία (εύκολη δημιουργία loops), μηδενική διάβρωση, αντοχή στο τσιμέντο. Για ενδοδαπέδια θέρμανση είναι η πιο δημοφιλής επιλογή.

Ύδρευση Ζεστού-Κρύου Νερού

Για κρύο νερό επαρκεί PN10 ή PN12.5. Για ζεστό νερό (θερμοσίφωνας/μπόιλερ) χρειάζεται PN16. Το τουμπόραμα επιτρέπει συνεχείς γραμμές χωρίς συνδέσεις εντός τοίχων.

Κυκλώματα Θέρμανσης (Radiators)

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παροχές σε θερμαντικά σώματα, αλλά προτιμώνται πολυστρωματικές για καλύτερη ανθεκτικότητα σε υψηλές θερμοκρασίες (>80°C).

Fan Coil & Κλιματισμός

Χρήση Φ16 ή Φ20 για συνδέσεις fan coil. Το PEX είναι πιο αθόρυβο από τον χαλκό στη ροή νερού.

Πλεονεκτήματα & Μειονεκτήματα

Πλεονεκτήματα

• Ευελιξία: Κάμπτεται εύκολα, αποφεύγει πολλές γωνίες
• Συνεχείς γραμμές: Ρολά 50-200μ χωρίς ενδιάμεσες συνδέσεις
• Αντοχή σε πάγωμα: Διαστέλλεται χωρίς να σπάει
• Μηδενική διάβρωση: Δεν επηρεάζεται από χημεία του νερού
• Αθόρυβο: Δεν μεταδίδει ήχο ροής
• Χαμηλό κόστος: 30-50% φθηνότερο από χαλκό
• Εύκολη εγκατάσταση: Δεν απαιτεί συγκόλληση
• Ελαφρύ: 80% ελαφρύτερο από χαλκό

Μειονεκτήματα

• Ευαισθησία σε UV: Υποβαθμίζεται με ηλιακή ακτινοβολία (μόνο για εσωτερικούς χώρους)
• Διαπερατότητα οξυγόνου: Χωρίς EVOH επιτρέπει είσοδο O₂ που διαβρώνει μεταλλικά μέρη
• Θερμική διαστολή: Μεγαλύτερη από χαλκό (αλλά λιγότερο πρόβλημα λόγω ελαστικότητας)
• Μη ανθεκτικό σε χλωρίνη: Υποβαθμίζεται με υψηλή συγκέντρωση χλωρίου (>2ppm)
• Περιορισμένη θερμοκρασία: Μέγιστο 95°C (προβληματικό σε βιομηχανίες)

Προτεινόμενα Προϊόντα

Στο DropFix.gr διαθέτουμε ολοκληρωμένη γκάμα σωλήνων PEX σε όλες τις διαστάσεις, με και χωρίς επένδυση EVOH, σε λευκό, κόκκινο και μπλε χρώμα. Προσφέρουμε επίσης press-fit εξαρτήματα και πλήρη συστήματα σύνδεσης.

Για ενδοδαπέδια θέρμανση εξετάστε τα πλήρη συστήματα ενδοδαπέδιας που περιλαμβάνουν σωλήνα, κολεκτέρ, μόνωση και θερμοστάτες. Για ύδρευση συνδυάστε με ορειχάλκινα εξαρτήματα και σφαιρικές βάνες.