Βήμα-Βήμα Σύνδεση Κυκλοφορητή Ηλιακών Συστημάτων

Πώς Λειτουργεί ο Κυκλοφορητής στο Ηλιακό Σύστημα

Στα ηλιακά συστήματα βεβιασμένης κυκλοφορίας (forced circulation), ο κυκλοφορητής είναι η καρδιά του συστήματος. Σε αντίθεση με τον κλασικό θερμοσίφωνα, όπου το νερό κυκλοφορεί με φυσική ροή (λόγω διαφοράς πυκνότητας), τα συστήματα βεβιασμένης κυκλοφορίας χρησιμοποιούν κυκλοφορητή για να μεταφέρουν το θερμικό υγρό (γλυκόλη) από τους ηλιακούς συλλέκτες στον εναλλάκτη θερμότητας του μπόιλερ.

Αυτή η αρχιτεκτονική επιτρέπει:

• Τοποθέτηση μπόιλερ σε υψηλότερο σημείο: Δεν απαιτείται το μπόιλερ να βρίσκεται πάνω από τους συλλέκτες.
• Μεγαλύτερες αποστάσεις σωληνώσεων: Οι συλλέκτες μπορούν να είναι μακριά από τον χώρο αποθήκευσης.
• Ελεγχόμενη ροή: Ο controller ενεργοποιεί τον κυκλοφορητή μόνο όταν υπάρχει θερμικό κέρδος.
• Υψηλότερη απόδοση: Βελτιστοποιημένη μεταφορά θερμότητας σε σχέση με τη φυσική κυκλοφορία.

Τι Θα Χρειαστείτε

Εξοπλισμός

• Κυκλοφορητής ηλιακών (solar pump) κατάλληλος για θερμικό υγρό γλυκόλης
• Σετ ρακόρ σύνδεσης (union fittings) συμβατό με τον κυκλοφορητή
• Βάνες αποκλεισμού (ball valves) πριν και μετά τον κυκλοφορητή
• Βαλβίδα αντεπιστροφής (check valve) αν δεν είναι ενσωματωμένη
• Μονωτικό κέλυφος για τον κυκλοφορητή

Εργαλεία

• Γαλλικά κλειδιά (2 τεμάχια)
• Κατσαβίδι σταυρός και ίσιο
• Αλφάδι (level)
• Τεφλόν ταινία ή κάνναβη με πάστα
• Ηλεκτρολογικό κατσαβίδι δοκιμής (voltage tester)
• Πολύμετρο (multimeter)

Βήμα 1: Επιλογή Θέσης Τοποθέτησης

Η σωστή θέση του κυκλοφορητή είναι κρίσιμη για τη μακροχρόνια λειτουργία του:

Κανόνας: Πάντα στη γραμμή επιστροφής

Ο κυκλοφορητής τοποθετείται στη γραμμή επιστροφής (cold return), δηλαδή στον σωλήνα που μεταφέρει το ψυχρό υγρό από το μπόιλερ πίσω στους συλλέκτες. Οι λόγοι είναι:

• Χαμηλότερη θερμοκρασία: Το υγρό στην επιστροφή είναι ψυχρότερο, προστατεύοντας τα εσωτερικά στεγανωτικά του κυκλοφορητή.
• Μεγαλύτερη διάρκεια ζωής: Τα ελαστομερή μέρη του κυκλοφορητή αντέχουν περισσότερο σε χαμηλότερες θερμοκρασίες.
• Καλύτερη πίεση αναρρόφησης: Η θέση στην επιστροφή εξασφαλίζει θετική πίεση στην αναρρόφηση.

Προσανατολισμός

Ο άξονας του κυκλοφορητή πρέπει να είναι οριζόντιος. Ποτέ μην τοποθετείτε τον κυκλοφορητή με τον κινητήρα προς τα κάτω, γιατί μπορεί να συγκεντρωθεί αέρας στον στάτορα. Η κεφαλή του κινητήρα πρέπει να βλέπει προς τα πάνω ή οριζόντια.

Βήμα 2: Υδραυλική Σύνδεση

1. Τοποθετήστε βάνες αποκλεισμού: Εγκαταστήστε μια βάνα αποκλεισμού (ball valve) πριν και μετά τον κυκλοφορητή. Αυτό σας επιτρέπει αντικατάσταση χωρίς εκκένωση του συστήματος.
2. Εγκαταστήστε τα ρακόρ: Βιδώστε τα ρακόρ σύνδεσης στις βάνες ή απευθείας στη σωλήνωση. Χρησιμοποιήστε τεφλόν ταινία στα σπειρώματα.
3. Τοποθετήστε τον κυκλοφορητή: Σύρετε τον κυκλοφορητή μεταξύ των ρακόρ. Σφίξτε τα ρακόρ σύσφιξης σταδιακά και ομοιόμορφα.
4. Βαλβίδα αντεπιστροφής: Αν ο κυκλοφορητής δεν διαθέτει ενσωματωμένη βαλβίδα αντεπιστροφής, τοποθετήστε μία μετά τον κυκλοφορητή (στη φορά ροής προς τους συλλέκτες). Αυτή αποτρέπει τη φυσική κυκλοφορία τη νύχτα που θα ψύχραινε το αποθηκευμένο νερό.
5. Ελέγξτε φορά ροής: Επιβεβαιώστε ότι το βέλος στο σώμα του κυκλοφορητή δείχνει τη σωστή κατεύθυνση (από μπόιλερ προς συλλέκτες στη γραμμή επιστροφής).

Ρακόρ και Διαστάσεις

Οι κυκλοφορητές ηλιακών διατίθενται σε τρία βασικά μεγέθη σύνδεσης:

• 15mm (1/2''): Για μικρά οικιακά συστήματα (1-2 συλλέκτες)
• 25mm (1''): Για μεσαία συστήματα (2-4 συλλέκτες)
• 32mm (1 1/4''): Για μεγαλύτερες εγκαταστάσεις

Το μήκος σύνδεσης (installation length) είναι συνήθως 130mm ή 180mm. Βεβαιωθείτε ότι το ρακόρ σας αντιστοιχεί στο μήκος σύνδεσης του κυκλοφορητή.

Βήμα 3: Ηλεκτρική Σύνδεση

Προειδοποίηση: Η ηλεκτρική σύνδεση πρέπει να γίνει από αδειούχο ηλεκτρολόγο σύμφωνα με τους κανονισμούς ΕΛΟΤ. Οι παρακάτω πληροφορίες είναι ενημερωτικές.

1. Διακόψτε το ρεύμα: Κατεβάστε τον αντίστοιχο αυτόματο ασφαλείας.
2. Σύνδεση μέσω controller: Ο κυκλοφορητής ηλιακών δεν συνδέεται απευθείας στο ρεύμα. Συνδέεται στην έξοδο του ηλιακού controller (solar controller / διαφορικός θερμοστάτης), ο οποίος τον ενεργοποιεί μόνο όταν η θερμοκρασία στους συλλέκτες υπερβαίνει τη θερμοκρασία του μπόιλερ κατά ένα προκαθορισμένο ΔT (συνήθως 5-8°C).
3. Καλωδίωση: Χρησιμοποιήστε καλώδιο 3x1.5mm² (φάση, ουδέτερος, γείωση). Η σύνδεση γίνεται στο κουτί ακροδεκτών (terminal box) του κυκλοφορητή.
4. Γείωση: Η γείωση είναι υποχρεωτική. Βεβαιωθείτε ότι το κίτρινο-πράσινο καλώδιο είναι σωστά συνδεδεμένο.

Σύνδεση με Διαφορικό Θερμοστάτη

Ο διαφορικός θερμοστάτης (ΔT controller) χρησιμοποιεί δύο αισθητήρια θερμοκρασίας:

• Αισθητήριο S1: Στην έξοδο του ηλιακού συλλέκτη (υψηλότερο σημείο)
• Αισθητήριο S2: Στο κάτω μέρος του μπόιλερ αποθήκευσης

Όταν S1 - S2 > ΔT (π.χ. 7°C), ο controller ενεργοποιεί τον κυκλοφορητή. Όταν η διαφορά μειωθεί κάτω από ένα κατώτερο όριο (π.χ. 3°C), τον απενεργοποιεί. Αυτό αποτρέπει τη λειτουργία όταν δεν υπάρχει θερμικό κέρδος. Για περισσότερη ευελιξία στην παραγωγή ζεστού νερού χρήσης, συνδυάστε τα ηλιακά συστήματα με άλλες πηγές ενέργειας.

Βήμα 4: Πλήρωση και Εξαέρωση

1. Ελέγξτε το θερμικό υγρό: Τα ηλιακά συστήματα χρησιμοποιούν μείγμα νερού-γλυκόλης (συνήθως 40-50% γλυκόλη). Μην χρησιμοποιείτε καθαρό νερό γιατί θα παγώσει τον χειμώνα.
2. Πληρώστε με πίεση: Χρησιμοποιήστε αντλία πλήρωσης (filling pump) για να γεμίσετε το κύκλωμα. Η πίεση λειτουργίας πρέπει να είναι 2.5-3.5 bar (εξαρτάται από το ύψος του κτιρίου).
3. Εξαερίστε: Ανοίξτε τις βαλβίδες εξαέρωσης στα υψηλότερα σημεία του κυκλώματος. Αφήστε τον κυκλοφορητή να λειτουργήσει για 15-20 λεπτά και επαναλάβετε την εξαέρωση.
4. Ελέγξτε πίεση: Μετά την εξαέρωση, ελέγξτε ξανά την πίεση και συμπληρώστε αν χρειάζεται.

Βήμα 5: Δοκιμαστική Λειτουργία

Μετά την ολοκλήρωση της εγκατάστασης:

1. Ενεργοποιήστε χειροκίνητα: Στους περισσότερους controllers υπάρχει λειτουργία "manual" που ενεργοποιεί τον κυκλοφορητή ανεξάρτητα από τη θερμοκρασία. Χρησιμοποιήστε τη για δοκιμή.
2. Ακούστε για θορύβους: Ο κυκλοφορητής πρέπει να λειτουργεί σχεδόν αθόρυβα. Αν ακούτε θόρυβο, πιθανώς υπάρχει αέρας στο σύστημα.
3. Ελέγξτε τη ροή: Αν υπάρχει ροόμετρο (flow meter), ελέγξτε ότι η ροή είναι εντός των προδιαγραφών (συνήθως 1-3 λίτρα/λεπτό για οικιακά συστήματα).
4. Ελέγξτε διαρροές: Σκουπίστε όλα τα σημεία σύνδεσης και ελέγξτε μετά από 30 λεπτά λειτουργίας.

Συνηθισμένα Λάθη κατά τη Σύνδεση

• Σύνδεση στη γραμμή προσαγωγής: Μειώνει τη διάρκεια ζωής του κυκλοφορητή λόγω υψηλής θερμοκρασίας.
• Κάθετη τοποθέτηση με κινητήρα προς τα κάτω: Προκαλεί πρόωρη φθορά και προβλήματα εξαέρωσης.
• Παράλειψη βανών αποκλεισμού: Αν χρειαστεί αντικατάσταση, θα πρέπει να αδειάσετε ολόκληρο το κύκλωμα.
• Απευθείας σύνδεση στο ρεύμα: Χωρίς controller, ο κυκλοφορητής θα λειτουργεί συνεχώς, σπαταλώντας ενέργεια και ψύχοντας το σύστημα τη νύχτα.
• Παράλειψη βαλβίδας αντεπιστροφής: Τη νύχτα, η φυσική κυκλοφορία μπορεί να αντιστρέψει τη ροή, ψύχοντας το αποθηκευμένο ζεστό νερό.

Ρύθμιση Παροχής

Αν ο κυκλοφορητής σας διαθέτει ρύθμιση ταχύτητας (πολλαπλές στροφές ή μεταβλητή ταχύτητα), ρυθμίστε την ανάλογα με το σύστημά σας:

• 1-2 συλλέκτες: Χαμηλή ταχύτητα (speed 1)
• 3-4 συλλέκτες: Μέση ταχύτητα (speed 2)
• 5+ συλλέκτες: Υψηλή ταχύτητα (speed 3) ή χρησιμοποιήστε κυκλοφορητή μεταβλητών στροφών

Οι σύγχρονοι κυκλοφορητές όπως ο Grundfos ALPHA Solar διαθέτουν αυτόματη ρύθμιση στροφών που προσαρμόζει την παροχή στις ανάγκες του συστήματος, εξοικονομώντας ηλεκτρική ενέργεια.

Προτεινόμενα Προϊόντα

ALPHA SOLAR 15-75 (130mm)

ALPHA SOLAR 25-75 (130mm)

ALPHA SOLAR 25-75 (180mm)

ALPHA SOLAR 25-145 (180mm)