Οι γαλβανιζέ (ψευδαργυρωμένες) σωλήνες δεν αποτελούν πλέον την πρώτη επιλογή για οικιακή ύδρευση, αλλά παραμένουν απαραίτητες σε συγκεκριμένες εφαρμογές: πυροσβεστικά δίκτυα, παροχές από το δίκτυο ύλης, βιομηχανικές εγκαταστάσεις και εξωτερικά δίκτυα. Σε αυτόν τον οδηγό εξετάζουμε πού χρησιμοποιούνται σήμερα και πότε αξίζει η αντικατάστασή τους.
Οι γαλβανιζέ σωλήνες είναι χαλύβδινες σωλήνες επικαλυμμένες με στρώμα ψευδαργύρου (ζευγκ) μέσω εμβάπτισης σε λουτρό τετηγμένου ψευδαργύρου (hot-dip galvanizing). Η επικάλυψη προστατεύει τον χάλυβα από οξείδωση και διάβρωση.
Παρά την επικράτηση των πλαστικών σωλήνων, οι γαλβανιζέ παραμένουν η μοναδική ή η καλύτερη επιλογή σε αρκετές περιπτώσεις:
| Εφαρμογή | Λόγος Χρήσης | Εναλλακτική |
|---|---|---|
| Πυροσβεστικά δίκτυα | Υποχρεωτικό από κανονισμό (sprinkler, φωλιές) | Καμία - κανονιστική απαίτηση |
| Παροχή από δίκτυο ύλης | Σύνδεση υδρομέτρου με κεντρικό δίκτυο | PVC υψηλής πίεσης (σε ορισμένες ΔΕΥΑ) |
| Κεντρική θέρμανση (παλιά) | Υπάρχουσα εγκατάσταση, αντοχή σε πίεση | PPR, πολυστρωματική |
| Βιομηχανικά δίκτυα | Μηχανική αντοχή, αντοχή σε κραδασμούς | Ανοξείδωτος χάλυβας |
| Εξωτερικά δίκτυα (εκτεθειμένα) | Αντοχή σε UV και μηχανικές καταπονήσεις | PVC, χαλκός |
| Δίκτυα φυσικού αερίου | Κανονιστική απαίτηση σε ορισμένες περιπτώσεις | Χαλκός, πολυαιθυλένιο (PE) |
Η αντικειμενική αξιολόγηση βοηθά στη σωστή απόφαση:
Αν το σπίτι σας έχει γαλβανιζέ σωλήνες στην ύδρευση, σκεφτείτε αντικατάσταση αν παρατηρήσετε:
Η αντικατάσταση γίνεται συνήθως με σωλήνες PPR ή πολυστρωματικές, χρησιμοποιώντας ορειχάλκινα μεταβατικά εξαρτήματα στα σημεία σύνδεσης με τα εναπομείναντα μεταλλικά τμήματα.
Όπου οι γαλβανιζέ σωλήνες παραμένουν σε χρήση (θέρμανση, ζεστό νερό), η μόνωση είναι απαραίτητη. Οι μεταλλικές σωλήνες χάνουν θερμότητα πολύ γρηγορότερα από τις πλαστικές, με αποτέλεσμα ενεργειακές απώλειες και κίνδυνο εγκαύματος σε εκτεθειμένα σημεία. Μονωτικά ελαστομερή (τύπου Armaflex) ή πολυαιθυλενίου εφαρμόζονται εύκολα.
Οι νέες γαλβανιζέ σωλήνες είναι ασφαλείς, αλλά μετά από δεκαετίες χρήσης μπορεί να εμφανιστούν αποθέσεις σιδήρου και ψευδαργύρου. Σε πολύ παλιές εγκαταστάσεις (προ 1980) υπάρχει ενδεχόμενο παρουσίας μολύβδου στα κολλητά εξαρτήματα.
Η απευθείας σύνδεση γαλβανιζέ-χαλκού προκαλεί γαλβανική διάβρωση και πρέπει να αποφεύγεται. Χρησιμοποιήστε πάντα διηλεκτρικό εξάρτημα (dielectric union) ή ορειχάλκινο μεταβατικό εξάρτημα μεταξύ τους.
Το κόστος εξαρτάται από τον αριθμό σημείων κατανάλωσης και τη δυσκολία πρόσβασης. Ενδεικτικά, για διαμέρισμα 80-100 τ.μ. με 8-10 σημεία, το κόστος υλικών και εργασίας κυμαίνεται από 800 έως 2.000 EUR ανάλογα με τις τοπικές τιμές.
Ο κανονισμός πυροπροστασίας απαιτεί σωλήνες που δεν λιώνουν ή αναφλέγονται σε πυρκαγιά. Οι πλαστικές σωλήνες (PPR, PEX) παραμορφώνονται σε υψηλή θερμοκρασία, ενώ οι γαλβανιζέ διατηρούν τη δομική τους ακεραιότητα.
Η χημική πλύση (flushing) με αραιό διάλυμα κιτρικού οξέος αφαιρεί αποθέσεις ασβεστίου. Για σκουριά, απαιτείται μηχανικός καθαρισμός ή αντικατάσταση. Σε κάθε περίπτωση, αν η μείωση πίεσης είναι σημαντική, η αντικατάσταση είναι η σωστή λύση.