Πώς να Εγκαταστήσετε Σύστημα Ύδρευσης με PEX Σωλήνες

Τι Είναι οι Σωλήνες PEX και Γιατί να τους Επιλέξετε

Οι σωλήνες PEX (Cross-linked Polyethylene - Διασταυρωμένο Πολυαιθυλένιο) είναι εύκαμπτοι σωλήνες ύδρευσης που αποτελούν μια σύγχρονη εναλλακτική στους κλασικούς σωλήνες PPR, χαλκού ή γαλβανιζέ. Στην Ελλάδα γνωστοί και ως "τουμπόραμα", προσφέρουν μοναδικά πλεονεκτήματα για οικιακές εγκαταστάσεις ύδρευσης.

Πλεονεκτήματα σωλήνων PEX

• Ευκαμψία: Μπορούν να κάμψουν χωρίς εξαρτήματα σε μεγάλες ακτίνες, μειώνοντας τον αριθμό των ενώσεων
• Αντοχή σε παγετό: Αντέχουν τη διαστολή που προκαλεί ο πάγος χωρίς να σπάσουν
• Δεν απαιτούν θερμοσυγκόλληση: Χρησιμοποιούν μηχανικά εξαρτήματα σύνδεσης
• Χαμηλό κόστος: Ο σωλήνας είναι οικονομικότερος από χαλκό ή πολυστρωματικό
• Αντοχή στη διάβρωση: Δεν οξειδώνονται και δεν δημιουργούν πουρί
• Μεγάλα μήκη: Διατίθενται σε κουλούρες 50-200 μέτρων, επιτρέποντας συνεχείς οδεύσεις
• Αθόρυβη λειτουργία: Απορροφούν τους κραδασμούς καλύτερα από τα μεταλλικά δίκτυα

Τύποι σωλήνων PEX

Υπάρχουν τρεις κατηγορίες PEX ανάλογα με τη μέθοδο διασταύρωσης:

• PEX-a (Engel): Η καλύτερη ποιότητα. Διασταύρωση με υπεροξείδια κατά την εξώθηση. Μεγαλύτερη ευκαμψία και μνήμη σχήματος.
• PEX-b (Silane): Η πιο διαδεδομένη. Διασταύρωση με σιλάνη μετά την εξώθηση. Καλή σχέση ποιότητας-τιμής.
• PEX-c (Radiation): Διασταύρωση με ακτινοβολία. Λιγότερο ευέλικτος, αλλά οικονομικός.

Μέθοδοι Σύνδεσης Σωλήνων PEX

Σε αντίθεση με τους σωλήνες PPR που κολλώνται με θερμοσυγκόλληση, οι σωλήνες PEX χρησιμοποιούν μηχανικές ενώσεις. Υπάρχουν τρεις κύριες μέθοδοι:

1. Πρεσαριστά εξαρτήματα (Press-fit)

Η πιο αξιόπιστη μέθοδος. Χρησιμοποιεί ειδικά εξαρτήματα που πρεσάρονται με υδραυλική ή ηλεκτρική πρέσα. Η σύνδεση είναι μόνιμη και εξαιρετικά αξιόπιστη. Ιδανική για χωνευτές εγκαταστάσεις μέσα σε τοίχους και δάπεδα.

2. Εξαρτήματα μηχανικής σύσφιξης (Compression)

Η πιο προσιτή μέθοδος για ερασιτέχνες. Χρησιμοποιεί παξιμάδια σύσφιξης που σφίγγουν με κλειδί. Κατάλληλη για εμφανείς εγκαταστάσεις και σημεία που μπορεί να χρειαστούν αποσύνδεση. Δεν συνιστάται για χωνευτές εγκαταστάσεις.

3. Push-fit εξαρτήματα

Η ταχύτερη μέθοδος. Ο σωλήνας εισάγεται απλά στο εξάρτημα, το οποίο κλειδώνει αυτόματα. Δεν χρειάζονται εργαλεία. Ιδανικά για επισκευές και προσωρινές συνδέσεις.

Απαραίτητα Εργαλεία και Υλικά

Εργαλεία

1. Κόφτης σωλήνων PEX - Ειδικό ψαλίδι για καθαρή, κάθετη κοπή
2. Πρέσα PEX (αν χρησιμοποιήσετε πρεσαριστά εξαρτήματα) - Χειροκίνητη ή ηλεκτρική
3. Διαστολέας (για PEX-a) - Ειδικό εργαλείο διεύρυνσης άκρου σωλήνα
4. Γαλλικά κλειδιά (για εξαρτήματα σύσφιξης)
5. Μέτρο και μαρκαδόρος
6. Σπιράλ ελατήρια κάμψης - Για κάμψη σωλήνα χωρίς τσάκισμα

Υλικά

• Σωλήνες PEX - Στην κατάλληλη διάμετρο (16mm, 18mm, 20mm, 22mm, 25mm, 32mm)
• Εξαρτήματα σύνδεσης - Γωνίες, ταυ, μούφες, μεταβάσεις
• Στηρίγματα και κλιπ - Για σταθεροποίηση σωληνώσεων
• Σωλήνας προστασίας (σπιράλ) - Για χωνευτές εγκαταστάσεις σε δάπεδο/τοίχο
• Κολεκτέρ (manifold) - Προαιρετικά, για σύστημα ακτινωτής διανομής

Βήμα-Βήμα Εγκατάσταση

Βήμα 1: Σχεδιασμός δικτύου

Πριν αγοράσετε υλικά, σχεδιάστε τη διαδρομή του δικτύου ύδρευσης. Αποφασίστε αν θα χρησιμοποιήσετε:

• Παράλληλο (ακτινωτό) σύστημα: Κάθε σημείο κατανάλωσης τροφοδοτείται ξεχωριστά από κεντρικό κολεκτέρ. Πλεονεκτήματα: σταθερή πίεση, εύκολη αποφυγή βλαβών, λιγότερα εξαρτήματα μέσα σε τοίχους.
• Σειριακό (σπονδυλωτό) σύστημα: Οι σωλήνες οδεύουν σε σειρά από σημείο σε σημείο. Πλεονεκτήματα: λιγότερος σωλήνας, χαμηλότερο κόστος.

Για οικιακή χρήση, συνιστάται το παράλληλο σύστημα με κολεκτέρ, καθώς εκμεταλλεύεται πλήρως τα πλεονεκτήματα των εύκαμπτων σωλήνων PEX.

Βήμα 2: Κοπή σωλήνα

Μετρήστε και κόψτε τον σωλήνα PEX στο επιθυμητό μήκος. Χρησιμοποιήστε τον ειδικό κόφτη PEX για να πετύχετε καθαρή, κάθετη κοπή. Αποφύγετε τη χρήση πριονιού, καθώς αφήνει γρέζια στο εσωτερικό.

Αφήστε πάντα επιπλέον μήκος 10-15cm σε κάθε άκρο ως εφεδρεία για τη σύνδεση.

Βήμα 3: Τοποθέτηση σωλήνα προστασίας

Για χωνευτές εγκαταστάσεις, περάστε τον σωλήνα PEX μέσα σε σπιράλ σωλήνα προστασίας. Αυτός προστατεύει τον PEX από:

• Τριβή με τη σοβατεπί ή το τσιμέντο
• Θερμική διαστολή και συστολή
• Πιθανή μηχανική καταπόνηση

Ο σωλήνας προστασίας πρέπει να φτάνει μέχρι το σημείο σύνδεσης (μπαταρία, κολεκτέρ κ.λπ.).

Βήμα 4: Σύνδεση με εξαρτήματα σύσφιξης

Για μηχανική σύσφιξη (compression fitting):

1. Περάστε το παξιμάδι στον σωλήνα
2. Εισάγετε τον κώνο (olive/ring) στον σωλήνα
3. Εισάγετε τον σωλήνα στο σώμα του εξαρτήματος μέχρι να ακουμπήσει
4. Σφίξτε το παξιμάδι χειροκίνητα μέχρι το τέρμα
5. Στη συνέχεια σφίξτε 1-1,5 στροφή ακόμα με κλειδί

Προσοχή: Μην υπερβολικά σφίξετε. Η υπερβολική σύσφιξη μπορεί να παραμορφώσει τον κώνο ή τον σωλήνα.

Βήμα 5: Κάμψη σωλήνων

Ένα μεγάλο πλεονέκτημα του PEX είναι η δυνατότητα κάμψης χωρίς εξαρτήματα. Ωστόσο, πρέπει να τηρείτε την ελάχιστη ακτίνα κάμψης:

• Χωρίς εργαλείο: Ελάχιστη ακτίνα = 8 φορές τη διάμετρο του σωλήνα
• Με σπιράλ ελατήριο: Ελάχιστη ακτίνα = 5 φορές τη διάμετρο
• Σωλήνας 16mm: Ελάχιστη ακτίνα ~130mm (χωρίς εργαλείο) ή ~80mm (με ελατήριο)

Αν τσακίσετε τον σωλήνα, μην τον χρησιμοποιήσετε στο σημείο τσακίσματος. Κόψτε το κατεστραμμένο τμήμα.

Βήμα 6: Στήριξη και τελική τοποθέτηση

Στερεώστε τους σωλήνες με κλιπ στήριξης ανά 50-80cm σε οριζόντιες διαδρομές και ανά 100-120cm σε κατακόρυφες. Αποφύγετε σημεία όπου ο σωλήνας θα δεχθεί μηχανική καταπόνηση ή θα εκτεθεί σε ηλιακή ακτινοβολία (UV).

Βήμα 7: Δοκιμή πίεσης

Μετά την ολοκλήρωση, εκτελέστε δοκιμή πίεσης:

1. Γεμίστε το δίκτυο με νερό εκκενώνοντας τον αέρα
2. Εφαρμόστε πίεση 1,5 φορές τη μέγιστη πίεση λειτουργίας (συνήθως 9-10 bar)
3. Διατηρήστε για τουλάχιστον 30 λεπτά
4. Ελέγξτε για πτώση πίεσης και διαρροές

Συνηθισμένα Λάθη στην Εγκατάσταση PEX

1. Έκθεση σε UV: Οι σωλήνες PEX φθείρονται από την ηλιακή ακτινοβολία. Ποτέ μην τους αφήνετε εκτεθειμένους σε ήλιο.
2. Κοντές αποστάσεις από θερμές πηγές: Κρατήστε απόσταση τουλάχιστον 30cm από λέβητες, σωλήνες καυσαερίων ή φλόγες.
3. Τσάκισμα σε αλλαγές κατεύθυνσης: Χρησιμοποιήστε πάντα ελατήριο κάμψης ή εξάρτημα γωνίας σε στενές στροφές.
4. Χρήση ακατάλληλων εξαρτημάτων: Βεβαιωθείτε ότι τα εξαρτήματα είναι σχεδιασμένα για PEX και όχι για PPR ή χαλκό.
5. Παράλειψη δοκιμής πίεσης: Πάντα κάντε πιεσοστατική δοκιμή πριν κλείσετε τοίχους ή δάπεδα.

Προτεινόμενα Προϊόντα

Στο DropFix.gr θα βρείτε εξαρτήματα σύσφιξης για σωλήνες PEX κατάλληλα για κάθε εφαρμογή ύδρευσης:

Γωνιά σύσφιξης Αρσενική 16x2,0x1/2''

Γωνιά σύσφιξης Θηλυκή Πέλμα 16x2,0x1/2''

Γωνιά σύσφιξης σύνδεσης 16x16x2,0