Πώς να εγκαταστήσετε σφαιρική βάνα σε κεντρική παροχή νερού

Γρήγορη Απάντηση

Η εγκατάσταση σφαιρικής βάνας στην κεντρική παροχή νερού είναι απλή διαδικασία που απαιτεί κλείσιμο της υφιστάμενης παροχής, αποστράγγιση του δικτύου, κοπή ή αποσύνδεση του σωλήνα στο σημείο τοποθέτησης, και σύνδεση της νέας βάνας με σπειρώματα (με τεφλόν), συγκόλληση ή μηχανικές συνδέσεις ανάλογα με το υλικό των σωλήνων. Οι σφαιρικές βάνες προτιμώνται έναντι άλλων τύπων λόγω της ταχείας λειτουργίας (90° στροφή), της στεγανότητας και της μακροζωίας. Η επιλογή σωστής διαμέτρου, υλικού (ορείχαλκος, ανοξείδωτος χάλυβας) και τύπου σύνδεσης είναι κρίσιμη για αξιόπιστη λειτουργία και αποφυγή πτώσης πίεσης.

Τι είναι η σφαιρική βάνα και πώς λειτουργεί

Η σφαιρική βάνα (ball valve) είναι μηχανισμός διακοπής ροής που χρησιμοποιεί μια περιστρεφόμενη σφαίρα με διάτρητη οπή στο κέντρο της. Όταν η οπή ευθυγραμμίζεται με τη διαδρομή του σωλήνα, το νερό ρέει ελεύθερα. Με μια στροφή 90° του χεριού, η σφαίρα περιστρέφεται και η πλήρης επιφάνειά της μπλοκάρει τη ροή, διακόπτοντας εντελώς την παροχή.

Πλεονεκτήματα σφαιρικών βανών

• Ταχεία λειτουργία: Άνοιγμα/κλείσιμο με μία στροφή 90° (1-2 δευτερόλεπτα)
• Πλήρης στεγανότητα: Μηδενική διαρροή σε κλειστή θέση λόγω της σφαιρικής επιφάνειας
• Ελάχιστη πτώση πίεσης: Η πλήρης διατομή ροής δεν περιορίζει την πίεση
• Μακροζωία: Ελάχιστη φθορά χάρη στην απλή κίνηση περιστροφής
• Αξιοπιστία: Λειτουργούν αξιόπιστα ακόμα και μετά από χρόνια αχρησίας
• Οπτική ένδειξη: Η θέση του χεριού (παράλληλα ή κάθετα στο σωλήνα) δείχνει αν είναι ανοιχτή ή κλειστή
• Μικρό μέγεθος: Συμπαγείς σε σχέση με άλλους τύπους βανών

Σύγκριση με άλλους τύπους βανών

Σφαιρική vs Βάνα πεταλούδας: Η σφαιρική προσφέρει καλύτερη στεγανότητα και αντοχή σε υψηλότερες πιέσεις. Η βάνα πεταλούδας είναι πιο οικονομική αλλά έχει μεγαλύτερη πτώση πίεσης.

Σφαιρική vs Βάνα πύλης (γκιλοτίνα): Η σφαιρική ανοιγοκλείνει άμεσα, ενώ η βάνα πύλης απαιτεί πολλές στροφές. Η σφαιρική είναι πιο συμπαγής αλλά πιο ακριβή.

Σφαιρική vs Δικλείδα ανεπίστροφη: Η σφαιρική ελέγχεται χειροκίνητα, ενώ η ανεπίστροφη λειτουργεί αυτόματα για να εμποδίσει την αντίστροφη ροή. Συχνά συνδυάζονται στο ίδιο σύστημα.

Τύποι σφαιρικών βανών

Κατά το υλικό κατασκευής

Ορειχάλκινες (Brass): Ο πιο συνηθισμένος τύπος για οικιακή χρήση. Ανθεκτικές στη διάβρωση, οικονομικές και κατάλληλες για θερμοκρασίες έως 110°C. Προσοχή: Ορισμένες περιέχουν μολύβδο - για πόσιμο νερό επιλέγετε βάνες "lead-free".

Ανοξείδωτου χάλυβα (Stainless Steel): Υψηλότερη αντοχή σε διάβρωση, κατάλληλες για παράκτιες περιοχές ή βιομηχανικές εφαρμογές. Κόστος 2-3 φορές υψηλότερο.

PVC/CPVC/PPR: Πλαστικές βάνες για πλαστικούς σωλήνες, οικονομικές αλλά λιγότερο ανθεκτικές μηχανικά.

Κατά τον τρόπο σύνδεσης

Με σπείρωμα (Threaded): Αρσενικά ή θηλυκά σπειρώματα και στις δύο πλευρές. Εύκολη εγκατάσταση με τεφλόν, ιδανική για μεταλλικούς σωλήνες.

Με συγκόλληση (Welded/Soldered): Για χαλκοσωλήνες ή PPR. Μόνιμη σύνδεση με μεγαλύτερη αξιοπιστία.

Με φλάντζες (Flanged): Για μεγάλες διαμέτρους (>50mm), συνδέονται με μπουλόνια.

Με μηχανικές συνδέσεις (Compression): Ταχυσυνδέσεις που σφίγγουν με παξιμάδια χωρίς τεφλόν ή συγκόλληση.

Κατά τη λειτουργία

Πλήρους διέλευσης (Full Port): Η διάμετρος της οπής της σφαίρας ισούται με τη διάμετρο του σωλήνα - μηδενική πτώση πίεσης. Προτιμώνται για κεντρικές παροχές.

Μειωμένης διέλευσης (Reduced Port): Η οπή είναι μικρότερη από τη διάμετρο του σωλήνα - μικρότερο μέγεθος βάνας και κόστος, αλλά με πτώση πίεσης 10-20%.

Τριών διόδων (3-Way): Τρεις θύρες σύνδεσης που επιτρέπουν τη διάσπαση ή την ανάμειξη ροών. Χρήση σε συστήματα θέρμανσης ή bypass.

Επιλογή κατάλληλης σφαιρικής βάνας

Διαστασιολόγηση

Η διάμετρος της βάνας πρέπει να ταιριάζει με τη διάμετρο των σωλήνων. Συνήθεις διαστάσεις για οικιακές εγκαταστάσεις:

• 1/2" (15mm): Για διακλαδώσεις προς μεμονωμένες συσκευές (νιπτήρας, WC)
• 3/4" (20mm): Για κεντρική παροχή μικρού διαμερίσματος ή δευτερεύουσες γραμμές
• 1" (25mm): Για κεντρική παροχή μονοκατοικίας ή ορόφου πολυκατοικίας
• 1 1/4" - 1 1/2" (32-40mm): Για κεντρική παροχή πολυκατοικίας ή βιομηχανικές εφαρμογές

Για κεντρική παροχή, προτιμήστε full port για να μην υπάρξει πτώση πίεσης.

Πίεση και θερμοκρασία

Ελέγξτε τις προδιαγραφές:

• PN (Pressure Nominal): Για οικιακές εφαρμογές, PN16 (16 bar) ή PN20 (20 bar) είναι επαρκείς (η πίεση δικτύου συνήθως είναι 3-6 bar)
• Θερμοκρασία: Για κρύο νερό, επαρκεί 0-60°C. Για ζεστό νερό ή θέρμανση, επιλέξτε -10 έως 110°C ή υψηλότερο

Ποιότητα και πιστοποιήσεις

• Αναζητήστε πιστοποιήσεις EN (ευρωπαϊκά πρότυπα) ή ISO
• Για πόσιμο νερό: Πιστοποίηση WRAS, NSF/ANSI 61 ή ισοδύναμη
• Ελέγξτε ότι η βάνα φέρει σήμανση CE
• Προτιμήστε γνωστούς κατασκευαστές για κεντρικές παροχές

Εργαλεία και υλικά που θα χρειαστείτε

Εργαλεία

• Γαλλικά κλειδιά ή σωληνάγρες (δύο τεμάχια για συγκράτηση και στρέψη)
• Κόφτης σωλήνων ή πριόνι (αν χρειάζεται κοπή)
• Συγκολλητικό μηχάνημα PPR ή κολλητήρι για χαλκό (αν η σύνδεση είναι με θερμοκόλληση)
• Κλειδί αλλέν ή πολύγωνο (για κάποιες βάνες)
• Λίμα ή σμυριδόχαρτο για καθαρισμό άκρων σωλήνων
• Πανί καθαρισμού
• Κάδος για συλλογή νερού

Υλικά

• Σφαιρική βάνα κατάλληλης διαστάσεως και τύπου
• Ταινία τεφλόν (PTFE tape) για σπειρώματα
• Τουμπόραμα/ροδέλες αν η βάνα συνδέεται με μούφες
• Μούφες, ρακόρ ή μετατροπείς αν χρειάζονται (π.χ. για μετάβαση από PPR σε σπείρωμα)
• Κανάβι και πάστα σφράγισης (εναλλακτικά του τεφλόν για μεγάλα σπειρώματα)

Βήμα-βήμα εγκατάσταση σφαιρικής βάνας

Βήμα 1: Προετοιμασία - Κλείσιμο παροχής

Κλείστε την κύρια βάνα διακοπής του σπιτιού (συνήθως δίπλα στο υδρόμετρο). Αν εγκαθιστάτε βάνα σε δευτερεύουσα γραμμή, κλείστε τη βάνα της συγκεκριμένης ζώνης. Ανοίξτε μια βρύση στο χαμηλότερο σημείο για να αποστραγγιστεί το νερό.

Βήμα 2: Αποστράγγιση δικτύου

Περιμένετε μέχρι να σταματήσει εντελώς η ροή νερού από τις βρύσες. Αν το σημείο εγκατάστασης είναι χαμηλότερα από τη βάνα διακοπής, μπορεί να χρειαστεί να αποσυνδέσετε προσωρινά μια σύνδεση για να αδειάσει εντελώς η περιοχή.

Βήμα 3: Προσδιορισμός σημείου εγκατάστασης

Επιλέξτε το ιδανικό σημείο για τη βάνα:

• Για κεντρική παροχή: Αμέσως μετά το υδρόμετρο και πριν διακλαδωθεί το δίκτυο
• Για τοπική παροχή: Πριν την περιοχή που θέλετε να ελέγχετε (π.χ. πριν το μπάνιο)
• Σε προσβάσιμο σημείο για εύκολο χειρισμό
• Με αρκετό χώρο για το χέρι της βάνας να περιστρέφεται ελεύθερα

Βήμα 4: Κοπή σωλήνα (αν χρειάζεται)

Αν εγκαθιστάτε νέα βάνα σε υπάρχουσα γραμμή χωρίς βάνα:

• Μετρήστε το μήκος της βάνας (από άκρη σε άκρη συμπεριλαμβάνοντας τις συνδέσεις)
• Σημειώστε το σωλήνα στο σημείο κοπής
• Κόψτε με κόφτη σωλήνων ή πριόνι για καθαρή κοπή
• Καθαρίστε τα γρέζια με λίμα ή σμυριδόχαρτο

Βήμα 5: Προετοιμασία σπειρωμάτων (για βάνες με σπείρωμα)

Αν η βάνα έχει σπειρώματα:

• Τυλίξτε τεφλόν στο αρσενικό σπείρωμα δεξιόστροφα (κατεύθυνση βιδώματος)
• Ξεκινήστε από το δεύτερο σπείρωμα και τυλίξτε 8-12 γύρους
• Το τεφλόν πρέπει να καλύπτει πλήρως το σπείρωμα αλλά όχι να εισέρχεται στην οπή
• Πιέστε με το δάχτυλο για να εφαρμόσει καλά

Σημείωση: Για μεγάλα σπειρώματα (>1") ή υψηλές πιέσεις, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κανάβι με πάστα σφράγισης αντί για τεφλόν.

Βήμα 6: Σύνδεση βάνας στο δίκτυο

Για σύνδεση με σπειρώματα:

1. Βιδώστε τη βάνα με το χέρι στο σωλήνα ή τη μούφα
2. Όταν γίνει σφιχτή, χρησιμοποιήστε κλειδιά για περαιτέρω σφίξη
3. Κρατήστε σταθερό το ένα εξάρτημα με το ένα κλειδί
4. Σφίξτε με το άλλο κλειδί περίπου 1.5-2 στροφές μετά το χειρόσφιγμα
5. Μην υπερσφίξετε - κίνδυνος ραγίσματος
6. Επαναλάβετε για την άλλη πλευρά της βάνας

Για σύνδεση με θερμοκόλληση (PPR):

1. Χρησιμοποιήστε κολάρα PPR με ενσωματωμένη σφαιρική βάνα ή
2. Συγκολλήστε κολάρα με σπείρωμα και βιδώστε τη βάνα
3. Ακολουθήστε τη σωστή διαδικασία θέρμανσης και σύνδεσης (260°C, 5-8 δευτερόλεπτα)

Για σύνδεση με συγκόλληση χαλκού:

1. Καθαρίστε τα άκρα του χαλκού με ψήκτρα
2. Εφαρμόστε flux στις επιφάνειες
3. Τοποθετήστε τη βάνα στη θέση ΑΝΟΙΧΤΗ για να μην καταστραφούν οι εσωτερικές φλάντζες
4. Θερμάνετε με φλόγιστρο και εφαρμόστε κασσίτερο για στεγανή συγκόλληση

Βήμα 7: Ευθυγράμμιση και στερέωση

Βεβαιωθείτε ότι:

• Η βάνα είναι ευθυγραμμισμένη με το σωλήνα (όχι στραβωμένη)
• Το χέρι της βάνας βρίσκεται σε προσβάσιμη θέση
• Όταν το χέρι είναι παράλληλο με το σωλήνα, η βάνα είναι ανοιχτή
• Όταν το χέρι είναι κάθετο στο σωλήνα, η βάνα είναι κλειστή

Βήμα 8: Δοκιμή στεγανότητας

1. Αφήστε τη νέα βάνα στη θέση ΚΛΕΙΣΤΗ
2. Ανοίξτε αργά την κύρια παροχή του σπιτιού
3. Ελέγξτε για διαρροές γύρω από τις συνδέσεις της βάνας
4. Αν δεν υπάρχει διαρροή, ανοίξτε αργά τη νέα βάνα
5. Επιθεωρήστε ξανά για διαρροές με την βάνα ανοιχτή
6. Δοκιμάστε το άνοιγμα/κλείσιμο 3-4 φορές για να βεβαιωθείτε ότι λειτουργεί ομαλά

Βήμα 9: Επιδιόρθωση διαρροών (αν υπάρχουν)

Αν παρατηρήσετε διαρροή:

• Από σπειρώματα: Κλείστε την παροχή, λύστε τη σύνδεση, προσθέστε περισσότερο τεφλόν και επαναλάβετε τη σύνδεση
• Από το σώμα της βάνας: Αν η βάνα διαρρέει από το ίδιο της το σώμα (ελαττωματική), πρέπει να αντικατασταθεί
• Από το στέλεχος (άξονας χειρολαβής): Ορισμένες βάνες έχουν ρυθμιζόμενο στυπιοθλίπτη που μπορεί να σφιχτεί με κλειδί αλλέν

Ειδικές εφαρμογές σφαιρικής βάνας

Κεντρική παροχή σπιτιού

Η κεντρική βάνα διακοπής πρέπει να τοποθετείται αμέσως μετά το υδρόμετρο, σε προσβάσιμο σημείο. Επιλέξτε:

• Full port για μηδενική πτώση πίεσης
• Υψηλή ποιότητα (ορείχαλκος ή ανοξείδωτος χάλυβας)
• Μέγεθος ίδιο με τη διάμετρο του κεντρικού σωλήνα (συνήθως 3/4" ή 1")
• Προαιρετικά με αποχέτευση (drain valve) για άδειασμα του δικτύου

Παροχή μπάνιου ή κουζίνας

Τοποθετήστε βάνες σε κάθε ζώνη (μπάνιο, κουζίνα) για ανεξάρτητη διακοπή χωρίς να επηρεάζεται όλο το σπίτι. Μέγεθος συνήθως 1/2" ή 3/4".

Παροχή πλυντηρίου, πλυντηρίου πιάτων

Κάθε συσκευή πρέπει να έχει τη δική της βάνα διακοπής για εύκολη αποσύνδεση κατά τη συντήρηση. Χρησιμοποιήστε βάνες γωνίας (angle valves) για εξοικονόμηση χώρου.

Εξωτερικές βρύσες κήπου

Τοποθετήστε μία εσωτερική βάνα πριν την εξωτερική βρύση για να κλείνετε και να αδειάζετε τον εξωτερικό σωλήνα το χειμώνα, αποφεύγοντας πάγωμα.

Boiler και θερμοσίφωνες

Τοποθετήστε βάνες διακοπής στην είσοδο και έξοδο του boiler για εύκολη αντικατάσταση χωρίς να αδειάσετε όλο το σύστημα. Χρησιμοποιήστε βάνες που αντέχουν σε υψηλές θερμοκρασίες (>90°C).

Συντήρηση σφαιρικών βανών

Περιοδική λειτουργία

Για να μην "κολλήσει" μια βάνα από αχρησία, ανοιγοκλείστε την τουλάχιστον μία φορά το χρόνο, ακόμα και αν δεν τη χρησιμοποιείτε.

Καθαρισμός και λίπανση

Οι σφαιρικές βάνες δεν χρειάζονται τακτική λίπανση. Αν η λειτουργία γίνει σκληρή:

• Κλείστε την παροχή και ανοίξτε τη βάνα για να αδειάσει
• Λύστε τη βίδα στυπιοθλίπτη στο στέλεχος
• Εφαρμόστε λίγο σιλικόνη λιπαντικό στον άξονα
• Σφίξτε ξανά το στυπιοθλίπτη

Αντιμετώπιση διαρροής από στέλεχος

Αν η βάνα διαρρέει από το σημείο εξόδου του χεριού:

1. Σφίξτε ελαφρά το παξιμάδι στυπιοθλίπτη (1/4 στροφής κάθε φορά)
2. Δοκιμάστε τη λειτουργία - δεν πρέπει να είναι πολύ σφιχτή
3. Αν η διαρροή συνεχίζεται, χρειάζεται αντικατάσταση των εσωτερικών φλαντζών

Πότε να αντικαταστήσετε τη βάνα

• Όταν η σφαίρα δεν κλείνει πλήρως (συνεχής διαρροή)
• Όταν το χέρι χαλαρώνει ή σπάει
• Όταν το σώμα της βάνας έχει διάβρωση ή ρωγμές
• Όταν η βάνα "κολλάει" και δεν περιστρέφεται
• Μετά από 15-20 χρόνια λειτουργίας (προληπτική αντικατάσταση)

Συχνά λάθη και πώς να τα αποφύγετε

Λάθος προσανατολισμός βάνας

Οι περισσότερες σφαιρικές βάνες μπορούν να λειτουργήσουν και προς τις δύο κατευθύνσεις, αλλά ορισμένες έχουν βέλος που υποδεικνύει την κατεύθυνση ροής. Ελέγξτε πριν την εγκατάσταση.

Υπερβολική σφίξη σπειρωμάτων

Η υπερβολική σφίξη μπορεί να ραγίσει το σώμα της βάνας, ειδικά σε ορειχάλκινες βάνες. Σφίξτε μέχρι να σταματήσει η διαρροή, όχι παραπάνω.

Λανθασμένο μέγεθος

Η χρήση μικρότερης βάνας από το σωλήνα (π.χ. 1/2" βάνα σε 3/4" σωλήνα) δημιουργεί σημαντική πτώση πίεσης. Χρησιμοποιήστε πάντα βάνα ίδιας διαμέτρου με το σωλήνα.

Εγκατάσταση χωρίς δοκιμή

Πολλοί κλείνουν τους τοίχους ή επικαλύπτουν τη βάνα χωρίς να τη δοκιμάσουν. Πάντα δοκιμάζετε σε πίεση και ανοιγοκλείνετε αρκετές φορές πριν την τελική επικάλυψη.

Προτεινόμενα προϊόντα

ΡΟΥΞΟΥΝΙ FIORE 35 0000 30

Ανοξείδωτη βάνα ποδοβαλβίδας υψηλής ποιότητας για συστήματα ύδρευσης. Ιδανική για κεντρικές παροχές όπου απαιτείται αξιοπιστία και μακροζωία.

Μπαταρία Νιπτήρος FIORE Altura 29 CR 2710

Μπαταρία νιπτήρα που απαιτεί αξιόπιστες βάνες διακοπής για εύκολη συντήρηση. Η εγκατάσταση σφαιρικών βανών στις παροχές της είναι απαραίτητη.

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

1. Πόσο διαρκεί μια σφαιρική βάνα;

Μια ποιοτική ορειχάλκινη σφαιρική βάνα μπορεί να διαρκέσει 15-25 χρόνια ή περισσότερο υπό κανονικές συνθήκες χρήσης. Η διάρκεια ζωής εξαρτάται από την ποιότητα κατασκευής, τη συχνότητα χρήσης, την ποιότητα του νερού (σκληρότητα, χλώριο) και τη θερμοκρασία λειτουργίας. Οι βάνες ανοξείδωτου χάλυβα μπορούν να διαρκέσουν 30+ χρόνια. Οι πλαστικές βάνες έχουν μικρότερη διάρκεια (10-15 χρόνια). Σημαντικός παράγοντας είναι και η περιοδική λειτουργία - βάνες που μένουν στην ίδια θέση για χρόνια τείνουν να "κολλούν".

2. Μπορώ να εγκαταστήσω σφαιρική βάνα σε οποιονδήποτε προσανατολισμό;

Ναι, οι σφαιρικές βάνες μπορούν να εγκατασταθούν σε οποιονδήποτε προσανατολισμό - οριζόντια, κατακόρυφα ή γωνιακά - χωρίς να επηρεάζεται η απόδοσή τους. Αυτό είναι ένα μεγάλο πλεονέκτημα σε σχέση με άλλους τύπους βανών που μπορεί να απαιτούν συγκεκριμένη τοποθέτηση. Το μόνο που πρέπει να προσέξετε είναι το χέρι της βάνας να έχει αρκετό χώρο για να περιστρέφεται ελεύθερα 90° και να βρίσκεται σε προσβάσιμο σημείο για εύκολο χειρισμό. Ορισμένες βάνες έχουν βέλος που δείχνει την προτιμώμενη κατεύθυνση ροής - ακολουθήστε την ένδειξη αν υπάρχει.

3. Χρειάζεται να χρησιμοποιήσω τουμπόραμα ή τεφλόν σε σφαιρική βάνα;

Εξαρτάται από τον τύπο σύνδεσης. Για βάνες με σπειρώματα, χρησιμοποιήστε ταινία τεφλόν (PTFE) στα αρσενικά σπειρώματα - ποτέ τουμπόραμα. Για βάνες που συνδέονται με φλάντζες (flanged) ή μούφες, χρησιμοποιήστε τουμπόραμα κατάλληλου μεγέθους και υλικού (EPDM για πόσιμο νερό). Για βάνες που συγκολλούνται (χαλκός, PPR), δεν χρειάζεται ούτε τεφλόν ούτε τουμπόραμα - η συγκόλληση δημιουργεί στεγανή σύνδεση. Μην χρησιμοποιείτε ποτέ τουμπόραμα σε συνδέσεις με σπείρωμα - θα δημιουργήσει διαρροή.

4. Γιατί η βάνα μου διαρρέει όταν είναι κλειστή;

Υπάρχουν τρεις κύριες αιτίες: α) Ακαθαρσίες (άμμος, σκουριά) έχουν καθίσει στη σφαίρα και εμποδίζουν το πλήρες κλείσιμο. Λύση: Ανοίξτε πλήρως τη βάνα, αφήστε το νερό να ρεύσει με δύναμη για λίγα δευτερόλεπτα για να καθαρίσει, και κλείστε ξανά. β) Φθορά των εσωτερικών φλαντζών (O-rings) που σφραγίζουν τη σφαίρα. Λύση: Αντικατάσταση βάνας ή επισκευή (αν το μοντέλο το επιτρέπει). γ) Ελαττωματική βάνα ή λανθασμένη εγκατάσταση. Αν η βάνα είναι καινούρια και διαρρέει, πιθανόν να είναι ελαττωματική - αντικαταστήστε την.

5. Μπορώ να ρυθμίσω τη ροή με μια σφαιρική βάνα;

Οι σφαιρικές βάνες σχεδιάζονται για on/off λειτουργία (πλήρως ανοιχτή ή πλήρως κλειστή), όχι για ρύθμιση ροής. Αν τις χρησιμοποιήσετε σε ενδιάμεση θέση για μερική ροή, η υψηλή ταχύτητα νερού που περνά από το στενό άνοιγμα μπορεί να φθείρει τη σφαίρα και τις φλάντζες, μειώνοντας δραστικά τη διάρκεια ζωής. Για ρύθμιση ροής χρησιμοποιήστε βάνες πύλης (gate valves) ή βάνες σφαίρας (globe valves) που σχεδιάζονται γι' αυτόν το σκοπό. Οι σφαιρικές βάνες είναι ιδανικές για διακοπή/ενεργοποίηση παροχής.

6. Τι σημαίνουν τα σήματα "WOG" και "CWP" στις βάνες;

WOG (Water-Oil-Gas) είναι η μέγιστη πίεση λειτουργίας σε psi (pounds per square inch) για νερό, λάδι ή αέριο σε θερμοκρασία δωματίου. Για παράδειγμα, "600 WOG" σημαίνει 600 psi ≈ 41 bar. CWP (Cold Working Pressure) είναι η μέγιστη πίεση για κρύο νερό. Γενικά, WOG > CWP γιατί τα υγρά σε υψηλή θερμοκρασία απαιτούν χαμηλότερα όρια πίεσης. Για οικιακή χρήση στην Ελλάδα (πίεση δικτύου 3-6 bar), επαρκούν βάνες 200 WOG (≈14 bar) ή υψηλότερο. Οι ευρωπαϊκές βάνες συχνά φέρουν σήμανση PN (Pressure Nominal) - π.χ. PN16 = 16 bar.

7. Η βάνα μου έχει "κολλήσει" και δεν ανοίγει. Τι να κάνω;

Μην χρησιμοποιήσετε υπερβολική δύναμη - μπορεί να σπάσει το χέρι. Δοκιμάστε: α) Ψεκάστε διεισδυτικό λιπαντικό (WD-40) γύρω από το στέλεχος και αφήστε 15-30 λεπτά να δράσει, β) Χτυπήστε απαλά το σώμα της βάνας με πλαστικό σφυρί για να λύσετε τυχόν επικαθήσεις, γ) Προσπαθήστε να περιστρέψετε το χέρι μπρος-πίσω με μικρές κινήσεις μέχρι να ξεκολλήσει, δ) Αν τίποτα δεν πιάνει, θερμάνετε απαλά το σώμα με θερμό αέρα (όχι φλόγα) για διαστολή. Αν η βάνα εξακολουθεί να μην λειτουργεί, χρειάζεται αντικατάσταση. Για πρόληψη, ανοιγοκλείνετε όλες τις βάνες τουλάχιστον μία φορά το χρόνο.

8. Υπάρχει διαφορά μεταξύ βάνας με πλαστικό και μεταλλικό χέρι;

Ναι. Το μεταλλικό χέρι (συνήθως αλουμίνιο ή χάλυβας) είναι πιο ανθεκτικό και αξιόπιστο, ειδικά για βάνες που χρησιμοποιούνται συχνά ή απαιτούν μεγάλη δύναμη (μεγάλες διάμετροι, υψηλές πιέσεις). Το πλαστικό χέρι (ABS ή νάιλον) είναι ελαφρύτερο, φθηνότερο και κατάλληλο για μικρές διαμέτρους και σπάνια χρήση. Μπορεί να σπάσει αν εφαρμοστεί υπερβολική δύναμη ή αν η βάνα "κολλήσει". Για κεντρικές παροχές που είναι κρίσιμες για την ασφάλεια, προτιμήστε μεταλλικό χέρι. Για δευτερεύουσες βάνες (π.χ. κάτω από νεροχύτη), το πλαστικό είναι αποδεκτό.

9. Πόσες φορές μπορώ να ανοιγοκλείσω μια σφαιρική βάνα;

Οι ποιοτικές σφαιρικές βάνες έχουν κύκλο ζωής 10,000-30,000 λειτουργιών (ανοιγοκλείσιμο) ανάλογα με την ποιότητα κατασκευής και το μέγεθος. Αυτό σημαίνει ότι αν τη χρησιμοποιείτε 1 φορά την ημέρα, θα διαρκέσει 30-80 χρόνια. Στην πράξη, οι περισσότερες οικιακές βάνες διακοπής χρησιμοποιούνται πολύ σπανιότερα (λίγες φορές το χρόνο), οπότε η μηχανική φθορά είναι ελάχιστη. Το πιο κοινό πρόβλημα δεν είναι η υπερβολική χρήση αλλά η έλλειψη χρήσης που οδηγεί σε "κόλλημα". Για αυτό συνιστάται περιοδική λειτουργία ακόμα και αν δεν χρειάζεται.

10. Μπορώ να εγκαταστήσω σφαιρική βάνα σε σωλήνες διαφορετικών υλικών;

Ναι, με τη χρήση κατάλληλων μετατροπέων και συνδέσμων. Για παράδειγμα: α) Από PPR σε ορείχαλκο: Χρησιμοποιήστε κολάρο PPR με ενσωματωμένο μεταλλικό σπείρωμα (MF - male-female fitting), β) Από χαλκό σε γαλβανισμένο: Χρησιμοποιήστε ειδικό διηλεκτρικό σύνδεσμο για να αποφύγετε γαλβανική διάβρωση, γ) Από PEX σε ορείχαλκο: Χρησιμοποιήστε μηχανικό σύνδεσμο compression ή push-fit. Το κλειδί είναι να διασφαλίσετε στεγανότητα και συμβατότητα υλικών. Αποφύγετε άμεση σύνδεση αλουμινίου με χαλκό ή γαλβανισμένο χάλυβα χωρίς μονωτικό σύνδεσμο.